{"id":83761,"date":"2025-12-15T08:45:29","date_gmt":"2025-12-15T07:45:29","guid":{"rendered":"https:\/\/antilla-martinique.com\/?p=83761"},"modified":"2025-12-15T09:52:43","modified_gmt":"2025-12-15T08:52:43","slug":"decembre-1959-une-date-essentielle-pour-la-martinique-les-contrechroniques-dyves-leopold-monthieux","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/decembre-1959-une-date-essentielle-pour-la-martinique-les-contrechroniques-dyves-leopold-monthieux\/","title":{"rendered":": \u00abDecember 1959, a pivotal date for Martinique.\u00bb *Les ContreChroniques* by Yves-L\u00e9opold Monthieux"},"content":{"rendered":"<p class=\"s4\"><b><span class=\"s2\">D<\/span><span class=\"s2\">\u00e9cembre 1959<\/span><span class=\"s2\">,<\/span><span class=\"s2\">\u00a0<\/span><span class=\"s2\">un incident de ville de garnison qui a d\u00e9g\u00e9n\u00e9r\u00e9<\/span><span class=\"s3\">.<\/span><\/b><\/p>\n<p class=\"s6\">\n<p class=\"s8\"><span class=\"s7\">Fort-de-France, le 11 d\u00e9cembre 2025<\/span><\/p>\n<p class=\"s9\">\n<p class=\"s10\"><span class=\"s7\">L\u2019his<\/span><span class=\"s7\">torien Benjamin Stora <\/span><span class=\"s7\">avait \u00e9t\u00e9 <\/span><span class=\"s7\">charg\u00e9 <\/span><span class=\"s7\">from<\/span><span class=\"s7\"> pr\u00e9sid<\/span><span class=\"s7\">er<\/span><span class=\"s7\"> la commission <\/span><span class=\"s7\">destin\u00e9e \u00e0<\/span><span class=\"s7\"> tirer les le\u00e7ons des \u00e9v\u00e8nements qui se sont d\u00e9roul\u00e9s l<\/span><span class=\"s7\">es 20, 21 et 22 d\u00e9cembre 1959 \u00e0 Fort-de-<\/span><span class=\"s7\">France<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\"> qui ont caus\u00e9 la mort de trois manifestants et conduit au d\u00e9part de la compagnie des CRS affect\u00e9e jusque-l\u00e0 en Martinique. <\/span><span class=\"s7\">S\u2019agissant des 3 victimes, la commission d\u00e9clare\u00a0: <\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">\u00ab\u00a0<\/span><span class=\"s11\">On peut tout de m\u00eame souligner que la mort les a inscrites dans un destin paradoxal\u00a0: chaque famille voudrait, en effet, que son fils, son fr\u00e8re, son cousin, ne f\u00fbt pas un \u00e9meutier, alors que l\u2019action militante des ann\u00e9es 1970 fera de \u00ab\u00a0Marajo, Rosil et Betzi des r\u00e9volutionnaires h\u00e9ro\u00efques<\/span><span class=\"s7\"> \u00bb. Il \u00a0poursuit : <\/span><span class=\"s11\">\u00ab\u00a0La litt\u00e9rature d\u00e9cembriste a donc cherch\u00e9 \u00e0 les h\u00e9ro\u00efser\u00a0: les inscrivant dans une dramaturgie r\u00e9volutionnaire, elle en a fait des anticolonialistes prenant les armes contre le colonialisme fran\u00e7ais\u00a0\u00bb. (\u2026)<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"s13\"><span class=\"s7\">On ne peut pas \u00eatre plus clair sur la prise de distance de l\u2019historien Benjamin Stora et la Commission qu\u2019il <\/span><span class=\"s7\">a <\/span><span class=\"s7\">pr\u00e9sid<\/span><span class=\"s7\">\u00e9e<\/span><span class=\"s7\"> \u00e0 l\u2019\u00e9gard de la litt\u00e9rature dite <\/span><span class=\"s11\">d\u00e9cembriste<\/span><span class=\"s11\">.<\/span> <span class=\"s7\">D\u00e9velopp\u00e9e 10<\/span> <span class=\"s7\">ans plus tard<\/span><span class=\"s7\"> par ce vocable, <\/span><span class=\"s7\">elle <\/span><span class=\"s7\">entend inscrire une page particuli\u00e8re <\/span><span class=\"s7\">\u00e0<\/span><span class=\"s7\"> l\u2019histoire de la d\u00e9colonisation de la Martinique.<\/span><span class=\"s7\"> En revanche, il ne para\u00eet pas juste<\/span><span class=\"s7\">, comme l\u2019a <\/span><span class=\"s7\">sugg\u00e9r\u00e9<\/span><span class=\"s7\"> la commission,<\/span><span class=\"s7\"> de conclure \u00e0 propos de cette \u00e9ruption que\u00a0: <\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"s13\"><span class=\"s11\">\u00ab\u00a0Tout porte \u00e0 penser que ces 3 jours furent un gros \u00ab\u00a0coup de col\u00e8re\u00a0\u00bb et un grand cri de d\u00e9tresse\u00a0\u00bb<\/span><span class=\"s7\">.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"s13\"><span class=\"s7\">Au vu des conclusions de la commission, on peut croire que l<\/span><span class=\"s7\">e r\u00f4le<\/span><span class=\"s7\"> d<\/span><span class=\"s7\">e permissionnaires<\/span> <span class=\"s7\">militaires<\/span><span class=\"s7\">,<\/span> <span class=\"s7\">pr\u00e9sents en nombre ce soir-l\u00e0, <\/span><span class=\"s7\">n&rsquo;ait pas \u00e9t\u00e9 port\u00e9 \u00e0 la connaissance du c\u00e9l\u00e8bre historien. Entendons-nous bien\u00a0:<\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">Oui, l\u2019argument est juste, qui indique que les promesses de 1946 <\/span><span class=\"s7\">n\u2019<\/span><span class=\"s7\">aient<\/span><span class=\"s7\"> pas \u00e9t\u00e9<\/span><span class=\"s7\"> au rendez-vous, 13 ans apr\u00e8s la d\u00e9partementalisation, qu\u2019une insatisfaction se faisait jour<\/span> <span class=\"s7\">malgr\u00e9<\/span><span class=\"s7\"> ou \u00e0 cause d<\/span><span class=\"s7\">es progr\u00e8s incontestables en mati\u00e8re sanitaire, sociale et d\u2019\u00e9ducation.<\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">Oui, les naissances \u00e9tant en 1959 de pr\u00e8s de 40 pour mille, la d\u00e9mographie martiniquaise <\/span><span class=\"s7\">\u00e9tait<\/span><span class=\"s7\">qualifi\u00e9e de <\/span><span class=\"s11\">galopante<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">Mais e<\/span><span class=\"s7\">ncore en 1965<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\"> la moyenne des <\/span><span class=\"s7\">naissances<\/span><span class=\"s7\"> \u00e9tait de 6 enfants<\/span><span class=\"s7\"> par famille<\/span><span class=\"s7\"> et, c<\/span><span class=\"s7\">ontrairement \u00e0 une affirmation <\/span><span class=\"s7\">complaisamment <\/span><span class=\"s7\">entretenue, la population n\u2019a pas diminu\u00e9<\/span><span class=\"s7\"> dans les ann\u00e9es 1960<\/span> <span class=\"s7\">\u2013<\/span> <span class=\"s7\">1970<\/span><span class=\"s7\">. Sa<\/span><span class=\"s7\"> progression a \u00e9t\u00e9 <\/span><span class=\"s7\">seulement <\/span><span class=\"s7\">ralentie par le<\/span><span class=\"s7\"> B<\/span><span class=\"s7\">UMIDOM<\/span><span class=\"s7\">\u00a0: <\/span><span class=\"s7\">environ de <\/span><span class=\"s7\">2\u00a0600 annuels<\/span><span class=\"s7\"> instead of<\/span><span class=\"s7\"> 3<\/span><span class=\"s7\">\u00a0<\/span><span class=\"s7\">600<\/span><span class=\"s7\">.<\/span><span class=\"s7\"> She<\/span><span class=\"s7\"> is <\/span><span class=\"s7\">so <\/span><span class=\"s7\">demeur\u00e9e tr\u00e8s forte<\/span><span class=\"s7\"> car m<\/span><span class=\"s7\">algr\u00e9 les<\/span><span class=\"s7\"> d\u00e9parts<\/span><span class=\"s7\">, elle est<\/span> <span class=\"s7\">pass\u00e9e <\/span><span class=\"s7\">from <\/span><span class=\"s7\">1962 \u00e0 1982 de 270\u00a0000 \u00e0 325\u00a0000 habitants<\/span> <span class=\"s7\">(chiffres de l\u2019INSEE)<\/span><span class=\"s7\">, soit une <\/span><span class=\"s7\">progression<\/span><span class=\"s7\"> de 55\u00a0000 <\/span><span class=\"s7\">habitants <\/span><span class=\"s7\">en 20 ans<\/span><span class=\"s7\">.<\/span> <span class=\"s7\">La baisse de la population <\/span><span class=\"s7\">pendant cette p\u00e9riode <\/span><span class=\"s7\">a toujours tenu du roman<\/span><span class=\"s7\">\u00a0!<\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">Oui, les usines fermaient, entrainant la diminution des ouvriers agricoles qui ne trouvaient que partiellement \u00e0 se recycler dans la culture de la banane<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">L<\/span><span class=\"s7\">es maigres salaires des travailleurs, souvent des journaliers, <\/span><span class=\"s7\">not <\/span><span class=\"s7\">permettaient <\/span><span class=\"s7\">pas<\/span><span class=\"s7\"> aux familles de bien vivre et d\u2019offrir \u00e0 leurs enfants une perspective de vie meilleure. <\/span><span class=\"s7\">L<\/span><span class=\"s7\">a jeunesse n<\/span><span class=\"s7\">e<\/span><span class=\"s7\"> regret<\/span><span class=\"s7\">tait pas<\/span><span class=\"s7\"> la fermeture des usines<\/span><span class=\"s7\">, <\/span><span class=\"s7\">dont l\u2019image \u00e9tait celle de la mis\u00e8re<\/span><span class=\"s7\">.<\/span><span class=\"s7\"> Dans leur d\u00e9sir de mieux-\u00eatre, les progr\u00e8s<\/span><span class=\"s7\"> de la scolarit\u00e9 <\/span><span class=\"s7\">\u2013 merci Alain Pl\u00e9nel, vice-recteur pendant plus de 4 ans \u2013 <\/span><span class=\"s7\">\u00e9loignaient les jeunes gens des champs de cannes \u00e0 sucre<\/span><span class=\"s7\">.<\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">Oui, l<\/span><span class=\"s7\">es conditions <\/span><span class=\"s7\">objectives <\/span><span class=\"s7\">paraissaient r\u00e9unies pour une possible r\u00e9volte de la jeunesse. <\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">E<\/span><span class=\"s7\">t pourtant<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\"> rien dans le d\u00e9roulement des incidents ne permet de faire le lien<\/span><span class=\"s7\"> entre<\/span> <span class=\"s7\">les \u00e9chauffour\u00e9es et<\/span><span class=\"s7\"> la situation sociale et politique du moment. <\/span><\/p>\n<p class=\"s16\"><span class=\"s7\">C\u2019<\/span><span class=\"s7\">\u00e9tait<\/span><span class=\"s7\"> l\u2019\u00e9poque o\u00f9 toutes les consultations populaire<\/span><span class=\"s7\">s<\/span><span class=\"s7\"> \u2013 3 r\u00e9f\u00e9rendums, les \u00e9lections l\u00e9gislatives, la grande transhumance des \u00e9lus de <\/span><span class=\"s7\">the<\/span><span class=\"s7\"> gauche vers la droite<\/span><span class=\"s7\">,<\/span> <span class=\"s7\">notamment aux \u00ab\u00a0municipales\u00a0\u00bb \u2013<\/span> <span class=\"s7\">ont <\/span><span class=\"s7\">t\u00e9moign<\/span><span class=\"s7\">\u00e9<\/span><span class=\"s7\"> from<\/span><span class=\"s7\"> la satisfaction ou <\/span><span class=\"s7\">from <\/span><span class=\"s7\">l\u2019espoir des Martiniquais<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">This<\/span><span class=\"s7\">s sentiments ont \u00e9t\u00e9 exprim\u00e9s<\/span><span class=\"s7\"> par M. C\u00e9saire<\/span><span class=\"s7\">, <\/span><span class=\"s7\">lui-m\u00eame<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\">lors de sa rencontre avec le<\/span><span class=\"s7\"> G\u00e9n\u00e9ral de Gaulle, en 1964<\/span><span class=\"s7\">, \u00e0 Fort-de-France<\/span><span class=\"s7\">\u00a0: <\/span><span class=\"s14\">\u00ab\u00a0M. le Pr\u00e9sident de <\/span><span class=\"s14\">la R\u00e9publique<\/span><span class=\"s14\">, <\/span><span class=\"s14\">la France<\/span><span class=\"s14\"> a fait dans ce pays une \u0153uvre admirable \u00e0 laquelle nous tous, nous rendons hommage\u00a0: <\/span><span class=\"s14\">la France<\/span><span class=\"s14\"> a perc\u00e9 la route, <\/span><span class=\"s14\">la France<\/span><span class=\"s14\"> a b\u00e2ti l\u2019h\u00f4pital, <\/span><span class=\"s14\">la France<\/span><span class=\"s14\"> a b\u00e2ti l\u2019<\/span><span class=\"s14\">\u00e9<\/span><span class=\"s14\">cole, je dirai plus, <\/span><span class=\"s14\">la France<\/span><span class=\"s14\"> a forg\u00e9 l\u2019homme \u00bb<\/span><span class=\"s15\">. <\/span><span class=\"s15\">Le po\u00e8te <\/span><span class=\"s15\">avait \u00e9t\u00e9<\/span><span class=\"s15\"> dithyrambique m<\/span><span class=\"s15\">\u00eame s<\/span><span class=\"s15\">\u2019il <\/span><span class=\"s15\">avait <\/span><span class=\"s15\">poursui<\/span><span class=\"s15\">vi<\/span><span class=\"s15\"> son texte par cette<\/span><span class=\"s15\"> phrase\u00a0: \u00ab\u00a0<\/span><span class=\"s14\">Mais que serait cet homme si pour prix d\u2019avantages \u00e9vidents (sic), il \u00e9tait amen\u00e9 \u00e0 renoncer \u00e0 lui-m\u00eame et \u00e0 abdiquer son \u00e2me\u00a0?<\/span><span class=\"s15\">\u00a0\u00bb<\/span><span class=\"s15\">\u00a0<\/span> <span class=\"s7\">Par ailleurs, t<\/span><span class=\"s7\">outes les personnes arr\u00eat\u00e9es<\/span><span class=\"s7\"> au cours des manifestations de 1959<\/span><span class=\"s7\"> avaient un emploi<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\"> aucune d\u2019elles n\u2019<\/span><span class=\"s7\">avait \u00e9t\u00e9<\/span><span class=\"s7\">militant <\/span><span class=\"s7\">d\u2019un parti politique ou d\u2019un syndicat<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">En r\u00e9alit\u00e9<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\"> ces faits ont eu l\u2019effet d\u2019un choc de la part du gouvernement <\/span><span class=\"s7\">and <\/span><span class=\"s7\">d\u2019une<\/span><span class=\"s7\"> aubaine pour le mouvement <\/span><span class=\"s7\">anticolonialiste<\/span><span class=\"s7\"> naissant. <\/span><span class=\"s7\">In fact, <\/span><span class=\"s7\">the<\/span><span class=\"s7\"> fin de la<\/span><span class=\"s7\"> guerre d\u2019Alg\u00e9rie<\/span><span class=\"s7\"> approchant<\/span><span class=\"s7\">, <\/span><span class=\"s7\">le gouvernement craignait l\u2019apparition<\/span> <span class=\"s7\">d<\/span><span class=\"s7\">e <\/span><span class=\"s7\">new<\/span><span class=\"s7\">x<\/span><span class=\"s7\"> foyer<\/span><span class=\"s7\">s<\/span><span class=\"s7\"> d<\/span><span class=\"s7\">\u2019insurrection<\/span> <span class=\"s7\">dans les DOM<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">L<\/span><span class=\"s7\">e chef de l\u2019Etat avait bonne conscience des retards accumul\u00e9s dans ces d\u00e9partements. <\/span><span class=\"s7\">En effet, d<\/span><span class=\"s7\">\u00e8s<\/span><span class=\"s7\"> son passage \u00e0 la R\u00e9union<\/span> <span class=\"s7\">to the<\/span><span class=\"s7\"> d\u00e9but d<\/span><span class=\"s7\">e cette <\/span><span class=\"s7\">ann\u00e9e<\/span><span class=\"s7\"> 1959<\/span><span class=\"s7\">, <\/span><span class=\"s7\">de retour de<\/span><span class=\"s7\"> Madagascar, <\/span><span class=\"s7\">il avait demand\u00e9 au <\/span><span class=\"s7\">premier ministre d<\/span><span class=\"s7\">e <\/span><span class=\"s11\">\u00ab\u00a0faire quelque chose pour ces gens\u00a0\u00bb<\/span><span class=\"s7\">, d\u2019o\u00f9 le choix de Michel Debr\u00e9 de se faire <\/span><span class=\"s7\">peu apr\u00e8s <\/span><span class=\"s7\">\u00e9lire d\u00e9put\u00e9 de ce<\/span><span class=\"s7\">tte \u00eele<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">Par ailleurs, l<\/span><span class=\"s7\">e nationalisme<\/span> <span class=\"s7\">y a <\/span><span class=\"s7\">vu<\/span><span class=\"s7\"> l\u2019opportunit\u00e9 <\/span><span class=\"s7\">de se d\u00e9ployer<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">Aussi<\/span><span class=\"s7\">, <\/span><span class=\"s11\">d\u00e9cembre 1959<\/span><span class=\"s7\"> constituera <\/span><span class=\"s7\">pour la Martinique et les DOM, en g\u00e9n\u00e9ral,<\/span> <span class=\"s7\">le point de d\u00e9part <\/span><span class=\"s7\">de deux ph\u00e9nom\u00e8nes contradictoires<\/span><span class=\"s7\">, l\u2019un se nourrissant de l\u2019autre<\/span><span class=\"s7\">\u00a0: <\/span><span class=\"s7\">d\u2019une part, <\/span><span class=\"s7\">a<\/span><span class=\"s7\"> discours s\u00e9paratiste<\/span> <span class=\"s7\">\u00e9maill\u00e9 d\u2019incidents <\/span><span class=\"s7\">et, d\u2019autre part, <\/span><span class=\"s7\">des d\u00e9cisions fortes<\/span> <span class=\"s7\">du gouvernement au titre du<\/span><span class=\"s7\">rattrapage<\/span><span class=\"s7\"> des retards<\/span><span class=\"s7\"> and <\/span><span class=\"s7\">the <\/span><span class=\"s7\">modernisation <\/span><span class=\"s7\">de l\u2019existant<\/span><span class=\"s7\">. Il allait en r\u00e9sulter la<\/span><span class=\"s7\"> p\u00e9riode<\/span> <span class=\"s7\">\u00e0 la fois <\/span><span class=\"s7\">l<\/span><span class=\"s7\">a<\/span><span class=\"s7\">plus <\/span><span class=\"s7\">mouvement\u00e9e<\/span><span class=\"s7\"> et la plus b\u00e9n\u00e9fique<\/span><span class=\"s7\"> depuis la fin de l\u2019esclavage<\/span><span class=\"s7\">, dont les retentissements de l\u2019une <\/span><span class=\"s7\">and<\/span><span class=\"s7\"> de l\u2019autre ne quitteront plus la Martinique<\/span><span class=\"s7\">.<\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">Depuis, la qu\u00eate d\u2019autonomie et le d\u00e9sir de renforcement de la continuit\u00e9 unique vont de pair, accompagn\u00e9s aux marges par la crainte de l\u2019ind\u00e9pendance ou de la perte d\u2019identit\u00e9.<\/span><\/p>\n<p class=\"s16\"><span class=\"s7\">Quoi qu\u2019il en soit, <\/span><span class=\"s7\">\u00e0 la suite de ce <\/span><span class=\"s11\">d\u00e9cembre 1959<\/span><span class=\"s7\">, <\/span><span class=\"s7\">des probabilit\u00e9s <\/span><span class=\"s7\">ont \u00e9t\u00e9 <\/span><span class=\"s7\">transform\u00e9es en certitudes<\/span> <span class=\"s7\">dans une <\/span><span class=\"s7\">perspective<\/span><span class=\"s7\"> r\u00e9volutionnaire<\/span><span class=\"s7\">. L<\/span><span class=\"s7\">a probabilit\u00e9 militaire<\/span><span class=\"s7\">, la plus s\u00e9rieuse,<\/span><span class=\"s7\"> a \u00e9t\u00e9 d\u00e9lib\u00e9r\u00e9ment ignor\u00e9e. <\/span><span class=\"s7\">Or, l<\/span><span class=\"s7\">es \u00e9chauffour\u00e9es<\/span><span class=\"s7\"> avaient<\/span><span class=\"s7\"> \u00e9t\u00e9 d\u00e9clench\u00e9es<\/span><span class=\"s7\">, en pr\u00e9sence de votre serviteur<\/span><span class=\"s7\">,<\/span><span class=\"s7\"> par des appel\u00e9s du contingent, vite relay\u00e9s par des <\/span><span class=\"s7\">badauds<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">Le lyc\u00e9en d\u2019alors<\/span><span class=\"s7\"> persiste, ce fut un <\/span><span class=\"s11\">\u00ab\u00a0incident de ville de garnison qui a d\u00e9g\u00e9n\u00e9r\u00e9\u00a0\u00bb.<\/span> <span class=\"s7\">L\u2019approche id\u00e9ologique <\/span><span class=\"s7\">a <\/span><span class=\"s7\">juste <\/span><span class=\"s7\">conduit \u00e0<\/span><span class=\"s7\"> tout polariser sur les CRS, y compris <\/span><span class=\"s7\">\u00e0 <\/span><span class=\"s7\">accuser \u00e0 tort<\/span><span class=\"s7\">ces bouc-\u00e9missaires <\/span><span class=\"s7\">r\u00eav\u00e9s<\/span> <span class=\"s7\">d\u2019avoir tu\u00e9 des manifestants.<\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s7\">Finally,<\/span><span class=\"s7\"> les incidents de <\/span><span class=\"s11\">d\u00e9cembre 1959<\/span><span class=\"s7\"> diff\u00e8rent sur un point essentiel de la\u00a0<\/span><span class=\"s11\">Fusillade du Lamentin<\/span><span class=\"s7\">\u00a0ou des \u00e9v\u00e9nements de\u00a0<\/span><span class=\"s11\">Chalvet<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><span class=\"s7\">Au contraire du premier, <\/span><span class=\"s7\">l<\/span><span class=\"s7\">es <\/span><span class=\"s7\">suivantes<\/span><span class=\"s7\"> \u00e9taient li\u00e9<\/span><span class=\"s7\">e<\/span><span class=\"s7\">s \u00e0 des <\/span><span class=\"s7\">conflits sociaux<\/span><span class=\"s7\"> et politiques parfaitement identifi\u00e9s. M\u00eame les manifestations de <\/span><span class=\"s11\">f\u00e9vrier 2009 a<\/span><span class=\"s7\">vaient<\/span><span class=\"s7\"> \u00e9t\u00e9 port\u00e9es par un sentiment revendicatif <\/span><span class=\"s7\">qui \u00e9tait<\/span> <span class=\"s7\">totalement absent lors des incidents de <\/span><span class=\"s11\">d\u00e9cembre 1959<\/span><span class=\"s7\">. <\/span><\/p>\n<p class=\"s16\"><span class=\"s7\">Benjamin Stora a pu<\/span> <span class=\"s7\">se r\u00e9f\u00e9rer aux \u00e9v\u00e8nements de <\/span><span class=\"s11\">f\u00e9vrier 2009<\/span><span class=\"s7\">, auxquels s<\/span><span class=\"s7\">es<\/span><span class=\"s7\"> expression<\/span><span class=\"s7\">s<\/span> <span class=\"s7\">\u00ab\u00a0<\/span><span class=\"s11\">coup de col\u00e8re<\/span><span class=\"s11\">\u00a0\u00bb<\/span> <span class=\"s7\">et \u00ab\u00a0<\/span><span class=\"s11\">grand cri de <\/span><span class=\"s11\">d\u00e9tresse\u00a0\u00bb<\/span> <span class=\"s7\">pourrai<\/span><span class=\"s7\">en<\/span><span class=\"s7\">t s\u2019appliquer<\/span><span class=\"s7\">. Il n\u2019y <\/span><span class=\"s7\">avait eu<\/span><span class=\"s7\"> rien de tel en 1959 o\u00f9 les seuls slogans \u00e9taient \u00ab\u00a0<\/span><span class=\"s11\">CRS, mach\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0blan<\/span><span class=\"s11\">,<\/span><span class=\"s11\"> dew\u00f2<\/span><span class=\"s7\">\u00a0\u00bb. \u00a0La recherche de la bagarre <\/span><span class=\"s7\">a<\/span><span class=\"s7\">vait<\/span><span class=\"s7\"> \u00e9t\u00e9<\/span><span class=\"s7\"> suffisante pour rameuter les <\/span><span class=\"s11\">\u00ab\u00a0casseurs\u00a0\u00bb<\/span> <span class=\"s7\">pendant 3 jours<\/span><span class=\"s7\">,<\/span> <span class=\"s7\">with<\/span> <span class=\"s7\">\u00e0 leur t\u00eate le fameux <\/span><span class=\"s11\">Diable en personne<\/span><span class=\"s11\">. <\/span><span class=\"s7\">However, <\/span><span class=\"s7\">celui qui \u00e9crit ces lignes se soumet<\/span> <span class=\"s7\">\u00e0 la<\/span><span class=\"s7\"> conclusion de la <\/span><span class=\"s7\">Commission\u00a0Stora <\/span><span class=\"s7\">selon laquelle<\/span><span class=\"s7\"> d\u00e9cembre 1959<\/span><span class=\"s7\"> n<\/span><span class=\"s7\">e fut<\/span><span class=\"s7\">pas une \u00e9meute <\/span><span class=\"s7\">politics<\/span><span class=\"s7\">.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00e9cembre 1959,\u00a0un incident de ville de garnison qui a d\u00e9g\u00e9n\u00e9r\u00e9. Fort-de-France, le 11 d\u00e9cembre 2025 L\u2019historien Benjamin Stora avait \u00e9t\u00e9 charg\u00e9 de pr\u00e9sider la commission destin\u00e9e \u00e0 tirer les le\u00e7ons des \u00e9v\u00e8nements qui se sont d\u00e9roul\u00e9s les 20, 21 et 22 d\u00e9cembre 1959 \u00e0 Fort-de-France, qui ont caus\u00e9 la mort de trois manifestants et conduit<\/p>","protected":false},"author":33,"featured_media":83762,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":"","rank_math_focus_keyword":"","rank_math_title":"","rank_math_description":"","rank_math_canonical_url":"","rank_math_robots":null,"rank_math_facebook_title":"","rank_math_facebook_description":"","rank_math_twitter_title":"","rank_math_twitter_description":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-83761","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-latribune"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83761"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83761\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/antilla-martinique.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}